STOWARZYSZENIE PAMIĘCI ARMII KRAJOWEJ
ODDZIAŁ GLIWICE
  • O Nas
  • Statut
  • Linki
  • Forum
  • Strona Tytułowa
  • 

    Porucznik Jan Kędzierski. Żołnierz Armii Krajowej. Człowiek niezłomny.

    Jan Marian Kędzierski urodził się 2 lipca 1924 roku w Dynowie,
    wówczas powiecie rzeszowskim. Rodzice posiadali własne gospodarstwo rolne,
    którego utrzymaniem i prowadzeniem zajmował się również Jan.
    Szkołę Podstawową ukończył w 1937 roku, dalszą edukację podjął
    już po II wojnie światowej.

    Do ZWZ-AK został zaprzysiężony w marcu 1942 roku i przyjął
    pseudonim „Grunwald”. Przeszkolenie konspiracyjne i wojskowe przeszedł
    w ramach Placówki AK Dynów której Komendantem był ppor. Michał Barć
    ps. „Krogulec”. W działalności placówki brał czynny udział z bronią w ręku;
    formalnie do lipca 1944, lecz praktycznie marca 1946 roku.

    Ważniejsze akcje i działania w których uczestniczył wyszczególnione są poniżej:

    1. Przejęcie zrzutu broni na wzgórzu pomiędzy Futomą a Hartą w kwietniu 1944 roku,
    poprzedzone złożeniem dodatkowej przysięgi.
    2. Uczestnictwo w zgrupowaniu w lesie żurawieckim jako działaniu przygotowawczym
    do udzielenia pomocy zbrojnej mieszkańcom, położonej na przeciwnym brzegu Sanu,
    wsi Dylągowa, która miała być pacyfikowana przez oddział hitlerowski, za likwidację
    przez AK posterunku policji ukraińskiej w Jaworniku Ruskim w kwietniu 1944 roku.
    Do pacyfikacji nie doszło.
    3. Uczestnictwo w akcji „Burza” od kwietnia do końca lipca 1944 roku, czyli
    w okresie przechodzenia frontu wschodniego przez okolice Dynowa i Rzeszowa,
    obejmującej pobyt w lasach Popielak - Łubno gdzie, stosując zasadzki przy drodze
    Przemyśl - Dynów - Domaradz - Krosno, atakowane były grupy
    wycofujących się wojsk niemieckich ( szczególnie w czerwcu i lipcu ).
    Dowódcą zgrupowania był ppor. M.Barć.
    W trakcie akcji oddział szer. J.Kędzierskiego, zlokalizowany w rejonie leśniczówki
    przysiółka „Mojka”, został ostrzelany z broni pokładowej niemieckich samolotów
    i czołgu przemieszczającego się w/w drogą.
    4. Po przejściu frontu, rozwiązaniu oddziału szer. J.Kędzierskiego, i jego powrocie
    do domu, nadal trwała działalność konspiracyjna, polegająca na spotkaniach
    i wymianie informacji o wydarzeniach bliższych i dalszych, a także odbywaniu
    nocnych patroli obserwacyjnych w obawie przed grupami ukraińskich nacjonalistów
    UPA, napadającymi na polskie wsie i domostwa, zwłaszcza w okolicach Dynowa.
    Ze szczególną czujnością należało chronić wsie od października 1945 roku, kiedy to
    po wcześniejszym spaleniu przez UPA wioski Borownica, nocą spalono również
    doszczętnie sasiednie wsie Bartnówka, Pawłohoma, Dylęgowa i Szólnica,
    położone po drugiej stronie Sanu.
    5. Do wyjątkowych akcji, z uczestnictwem szer. J.Kędzierskiego należy zaliczyć
    walkę, stoczoną w marcu 1946 roku we wczesnych godzinach porannych
    przez jego ugrupowanie, kiedy to od strony wsi Łubno pojawiła się
    nie rozpoznana grupa osób podążających przez pola w kierunku
    Przedmieścia Dynowskiego.
    Po wymianie strzałów uznano ponad wszelką wątpliwość że był to napad band UPA.
    Tocząc wymienny ogień do godzin popołudniowych wyparto intruzów poza wzgórze
    w kierunku z którego nadeszli.
    Niestety powrócili z większą siłą ognia. Równocześnie uzyskano informację,
    że nie jest to napad UPA lecz atak sił NKWD prowadzonych przez Ukraińców.
    W tej sytuacji należało się wycofać, zaś NKWD zajęło szkołę w Dynowie gdzie
    Rosjanie urządzili sobie bazę.

    Ten udział J.Kędzierskiego w starciu z NKWD spowodował, że i on i jego towarzysze
    musieli znaleźć sobie zakwaterowanie w dalszych wioskach. Niektórzy nie uniknęli
    wywózki na Syberię.

    Doświadczenie działalności w strukturach Armii Krajowej, zwłaszcza wydarzenia
    opisanego w pkcie 5. spowodowało, że J.Kędzierski tak jak i wielu Jego rodaków
    w komunistycznej Polsce, musiał ukrywać swoją przeszłość i wojenne,
    a także powojenne doświadczenia. Jak twierdził te jego przeżycia spowodały
    że do końca lat 70-tych w pewnym sensie trwał w konspiracji.

    Spisano zgodnie z własnoręcznym życiorysem Jana Kedzierskiego dla ŚZŻAK 08.03.2004.
    Redakcja SPAK 2022.